Giá sỉ: cách so sánh cho đúng để không tưởng rẻ mà hóa đắt
Người mua sỉ nào cũng so giá, và đó là việc đúng. Nhưng so giá sai còn tệ hơn không so, vì nó dẫn tới quyết định sai với sự tự tin cao.
Bài này nói những gì cần quy về cùng mặt bằng trước khi kết luận bên nào rẻ hơn.
Điều 1 — Cùng chất liệu hay không
Đây là nguồn sai lệch lớn nhất, và cũng dễ bị che nhất. Hai món nhìn giống hệt trên ảnh có thể là:
- Đá tự nhiên và đá nhân tạo.
- Đồng đặc và hợp kim mạ.
- Gỗ thật và gỗ ép phủ vân.
Chênh lệch giá giữa các cặp này rất lớn, và ảnh chụp gần như không phân biệt được. Nên khi thấy một nơi rẻ hơn nhiều lần, câu hỏi đầu tiên phải là chất liệu ghi là gì, không phải "sao rẻ vậy".
Điều 2 — Trọng lượng và kích thước thật
Cùng một mẫu, cùng chất liệu, nhưng thành mỏng hơn hoặc rỗng bên trong thì chi phí khác hẳn. Với đồ đúc và đồ đá, trọng lượng là chỉ dấu đáng tin hơn kích thước.
Khi so báo giá, nên hỏi cả cân nặng chứ không chỉ chiều cao. Con số này khó nói dối hơn nhiều so với những từ mô tả.
Điều 3 — Điều kiện giao hàng
Hai báo giá cùng con số nhưng khác điều kiện thì thực chất khác nhau:
- Giá đã gồm vận chuyển hay chưa — với hàng nặng, đây là khoản lớn.
- Giao tới đâu — tới kho của anh chị hay tới bến xe.
- Đóng gói thế nào — đóng gói sơ sài thì tỷ lệ vỡ cao, và phần vỡ đó anh chị chịu.
Nên quy tất cả về giá tại kho của mình rồi mới so.
Điều 4 — Tỷ lệ hàng lỗi và cách xử
Khoản này không có trong báo giá nhưng có trong thực tế. Một nguồn rẻ hơn năm phần trăm mà tỷ lệ lỗi cao hơn mười phần trăm thì đắt hơn.
Cần hỏi rõ trước:
- Hàng lỗi được đổi hay hoàn tiền?
- Thời hạn báo lỗi là bao lâu?
- Chi phí gửi trả ai chịu?
Nguồn nào trả lời rõ ba câu này thường là nguồn ít lỗi, vì họ không sợ bị hỏi.
Điều 5 — Chi phí thời gian
Khoản này khó quy ra tiền nhưng có thật:
- Nguồn gom hàng chậm làm anh chị lỡ mùa bán — với hàng theo mùa thì lỡ một mùa là mất cả năm.
- Nguồn phải nhắc nhiều lần tốn thời gian của anh chị mỗi đơn.
- Nguồn không ổn định buộc anh chị đổi mẫu liên tục, và khách quen thấy tiệm không có hàng cũ thì đi nơi khác.
Người kinh doanh lâu năm thường chấp nhận giá cao hơn chút để đổi lấy sự ổn định, và đó là tính toán đúng.
Chiết khấu: hiểu đúng cấu trúc
Chiết khấu thường không phải một con số duy nhất mà là tổ hợp:
- Theo số lượng trên từng mã — thưởng cho việc đặt tập trung.
- Theo tổng đơn — thưởng cho đơn lớn.
- Theo tần suất — thưởng cho khách quay lại đều.
- Theo mùa — hàng cuối mùa thường dễ thương lượng hơn.
Biết cấu trúc này thì anh chị hỏi được câu đúng: thay vì "giảm thêm được không", hỏi "đặt thêm bao nhiêu thì lên bậc tiếp theo". Câu sau thường có câu trả lời cụ thể.
Khi nào rẻ bất thường là dấu hiệu xấu
Không phải cứ rẻ là có vấn đề, nhưng vài trường hợp nên dừng lại kiểm tra:
- Rẻ hơn mặt bằng nhiều lần chứ không phải nhiều phần trăm.
- Không cho xem hàng mẫu trước.
- Yêu cầu chuyển toàn bộ tiền trước với người mới giao dịch lần đầu.
- Mô tả chất liệu bằng từ mơ hồ và né khi được hỏi thẳng.
Với người kinh doanh, một lô hàng sai chất liệu không chỉ mất tiền — nó làm mất khách đã tin mình.
Quy về một con số duy nhất: giá vốn mỗi món tại kho
Sau khi đã gom đủ các yếu tố trên, cách so sánh sạch nhất là quy tất cả về giá vốn thực của một món khi đã nằm trong kho của anh chị. Công thức thô nhưng đủ dùng:
Lấy tổng số tiền phải bỏ ra cho lô hàng — gồm tiền hàng, vận chuyển, phí phát sinh — rồi chia cho số món thực sự bán được, tức là đã trừ phần hỏng vỡ.
Con số này thường khác đáng kể so với đơn giá trên báo giá, và nó là con số duy nhất đáng đem ra so giữa hai nguồn. Nhiều người làm phép tính này lần đầu mới phát hiện nguồn mình vẫn cho là rẻ thực ra không rẻ.
Ghi lại để lần sau khỏi đoán
Việc đơn giản mà ít người làm: mỗi lô nhập ghi lại vài dòng — ngày đặt, ngày nhận, số món hỏng, có phải nhắc nhiều lần không.
Sau ba tới bốn lô, bảng ghi đó nói rõ hơn mọi cảm nhận về nguồn nào đáng gắn bó. Nó cũng là căn cứ để đàm phán: số liệu cụ thể có sức nặng hơn nhiều so với lời phàn nàn chung chung, và bên bán nghiêm túc cũng cần biết mình đang yếu chỗ nào.